Kedilerde İshal
Kedilerde ishal yaygın bir sindirim problemidir. Parazitlerden gıda alerjisine, stres kaynaklı ishalden ciddi bağırsak hastalıklarına kadar birçok nedeni vardır. Bu rehberde ishal türlerini, gerçek vaka örneklerini, evde bakım yöntemlerini ve veteriner tedavisini öğrenin. Kedinizin genel sağlığı için kedi hastalıkları rehberimize göz atın.
Ne Zaman Acil Veterinere Gitmeli?
Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden 7/24 acil veteriner hizmetimize başvurun:
- Kanlı ishal (parlak kırmızı veya siyah-katran kıvamlı)
- İshal + şiddetli kusma + letarji
- Yavru kedide (6 ay ve altı) 24+ saat ishal
- Dehidratasyon belirtileri (batık gözler, zayıflık)
İshal Türleri ve Özellikleri
İshalın türü, süresi ve görünümü altta yatan nedeni anlamada önemlidir.
Akut İshal
Ani başlayan, 1-2 hafta süren ishal
Yaygın Nedenler:
- Ani mama değişimi
- Bozuk yemek yeme
- Parazitler (solucan, giardia)
- Viral/bakteriyel enfeksiyon
- Stres (taşınma, yeni evcil hayvan)
- İlaç yan etkisi
Prognoz:
Genellikle destek tedavisi ile 3-7 günde düzelir
Yapılması Gerekenler:
24-48 saat gözlem, kötüleşme varsa veteriner
Kronik İshal
3+ hafta süren veya tekrarlayan ishal
Yaygın Nedenler:
- İnflamatuar bağırsak hastalığı (IBD)
- Gıda alerjisi/intoleransı
- Kronik pankreatit
- Laktoz intoleransı
- İrritabl bağırsak sendromu
- Tümör/kanser
Prognoz:
Altta yatan neden tedavi edilmezse devam eder
Yapılması Gerekenler:
Mutlaka veteriner muayenesi ve diagnostik testler
Kanlı İshal (Hematochezia)
Kırmızı taze kan içeren dışkı
Yaygın Nedenler:
- Kolon iltihabı (kolitis)
- Parazitler (kancalı kurt, whipworm)
- Yabancı cisim
- Pıhtılaşma bozukluğu
- Tümör (polip)
- Ciddi enfeksiyon (panleukopenia)
Prognoz:
Nedene bağlı, erken müdahale kritik
Yapılması Gerekenler:
Derhal veteriner - dehidratasyon ve anemi riski
Yağlı/Sarı İshal (Steatorrhea)
Parlak, yağlı görünümlü, sarımsı dışkı
Yaygın Nedenler:
- Pankreas yetmezliği (EPI)
- Safra kesesi hastalığı
- Malabsorpsiyon sendromu
- Yüksek yağlı diyet
- İnce bağırsak hastalığı
Prognoz:
Enzim replasmanı ve diyet ile yönetilebilir
Yapılması Gerekenler:
Veteriner değerlendirme ve diagnostik testler
Gerçek Vaka Örnekleri
Kliniğimizde tedavi ettiğimiz gerçek vakalardan öğrenin. Her vaka farklı bir ishal nedenini ve tedavi yaklaşımını göstermektedir.
Vaka 1: Akut Paraziter İshal
Hasta:
Minnoş, 4 aylık British Shorthair yavrusu
Şikayet:
3 gündür sulu ishal, iştahsızlık, letarji
Geçmiş:
Sokaktan kurtarılmış, aşıları eksik
Fizik Muayene:
- Hafif dehidratasyon (deri turgor testi +)
- Karın palpasyonunda hafif hassasiyet
- Vücut sıcaklığı: 38.2°C (normal aralıkta)
- Kilo kaybı: 150g (son 3 günde)
Tanı:
Dışkı analizi: Yuvarlak solucan (Toxocara cati) yumurtaları tespit edildi
Tedavi Protokolü:
- Antiparaziter ilaç (pyrantel pamoate)
- Probiyotik desteği (14 gün)
- Sıvı tedavisi (subkutan 50ml Ringer laktat)
- Bland diet (haşlanmış tavuk + pirinç) 5 gün
Sonuç:
48 saat sonra ishal düzeldi. 14 gün sonra kontrol dışkı analizi: Parazit yok. Kilo 200g arttı. Tam iyileşme.
💡 Öğrenim: Yavru kedilerde ishal = parazit testi şart! Erken tedavi ile hızlı iyileşme.
Vaka 2: Kronik IBD (İnflamatuar Bağırsak Hastalığı)
Hasta:
Pamuk, 7 yaşında Tekir, kısır dişi
Şikayet:
6 aydır aralıklı ishal, kilo kaybı (4.2kg → 3.1kg)
Geçmiş:
Mama değişimleri etkisiz, iki kez antibiyotik tedavisi geçici düzelme
Fizik Muayene:
- Zayıf kondisyon (BCS: 2/5)
- Karın palpasyonu: Kalınlaşmış bağırsak ansları
- Tüy kalitesi düşük, mat görünüm
- Kronik ishal (yumuşak-sulu)
Tanı:
Kan testleri: Albumin düşük, B12 vitamini düşük. Ultrason: Kalınlaşmış bağırsak duvarı. Endoskopik biyopsi: Lenfositik-plazmasitik enterit (IBD)
Tedavi Protokolü:
- Prednizolon (immunsupresif) 5mg günde 2x
- Metronidazol (14 gün antibiyotik)
- Hipoalerjenik diyet (hydrolyzed protein mama)
- B12 vitamini enjeksiyonu (haftalık)
- Probiyotik (sürekli)
Sonuç:
4 hafta sonra ishal durdu. 8 hafta sonra kilo 3.6kg'a çıktı. 6 ayda prednizolon dozu kademeli azaltıldı. Şu an diyet ve düşük doz ilaçla kontrol altında.
💡 Öğrenim: Kronik ishal + kilo kaybı = ciddi hastalık olabilir. Biyopsi ile kesin tanı konur. IBD yaşam boyu yönetim gerektirir.
Vaka 3: Gıda Alerjisi/İntoleransı
Hasta:
Tarçın, 3 yaşında Maine Coon, erkek
Şikayet:
2 aydır kronik yumuşak-sulu dışkı, ara sıra kusma
Geçmiş:
Son 3 ayda 3 farklı mama denendi, hepsinde aynı problem
Fizik Muayene:
- Normal vücut kondisyonu
- Karın normal, ağrı yok
- Hafif cilt kızarıklığı (kulak içi)
- Kronik yumuşak ishal
Tanı:
Kan testleri normal. Dışkı analizi: Parazit yok. Preliminary tanı: Gıda intoleransı/alerji. 8 haftalık elimination diet planlandı.
Tedavi Protokolü:
- Novel protein diet: Tavşan + patates mama (hiç almadığı protein)
- Tüm snack/ödüller kesildi
- 8 hafta strict diet (tek protein kaynağı)
- Haftalık kontrol ve dışkı takibi
Sonuç:
2 hafta sonra dışkı normale döndü. 8 hafta strict diet sonrası tavuk eklendi (challenge) → 3 gün sonra ishal başladı. Tanı kesinleşti: Tavuk alerjisi. Tavşan bazlı mama ile sorunsuz devam ediyor.
💡 Öğrenim: Gıda alerjisi tanısı elimination diet ile konur. Sabır gerektirir (8-12 hafta). Kesin tanı sonrası ömür boyu allergen-free diyet.
Daha fazla başarılı tedavi hikayeleri için vaka arşivimizi ziyaret edin.
Acil Veteriner Müdahale Gerektiren Durumlar
Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini gözlemlerseniz derhal veteriner hekime başvurun.
Kanlı ishal (parlak kırmızı veya koyu kan)
Kolon hasarı, ciddi enfeksiyon veya pıhtılaşma bozukluğu
İshal + şiddetli kusma (24+ saat)
Hızlı dehidratasyon ve elektrolit dengesizliği
İshal + letarji + yemek yememe
Ciddi hastalık, sepsis veya organ yetmezliği
İshal + ateş (>39.5°C)
Sistemik enfeksiyon (panleukopenia, salmonella)
Yavru kedide (<6 ay) şiddetli ishal
Hızlı dehidratasyon riski, viral enfeksiyon
İshal + karın şişliği/ağrı
Obstrüksiyon, peritonit veya ciddi iltihap
Siyah-katran kıvamlı dışkı (melena)
Üst sindirim sistemi kanaması
3+ günlük sürekli sulu ishal + kilo kaybı
Malnutrisyon ve dehidratasyon riski
7/24 Acil Veteriner Hizmeti
Beylikdüzü'nde gece-gündüz kesintisiz acil veteriner hizmeti. İshal acil durumları için deneyimli ekibimiz ve laboratuvar imkanlarımız hazır.
Parazit Kaynaklı İshal
İç parazitler kedilerde en yaygın ishal nedenlerinden biridir. Özellikle yavru kedilerde ciddi seyredebilir. İşte en sık görülen parazitler:
Yuvarlak Solucan (Toxocara, Toxascaris)
Çok yaygın (özellikle yavru kedilerde %50-70)Belirtiler:
Kancalı Kurt (Ancylostoma)
Orta yaygınlık (%10-20)Belirtiler:
Giardia
Yaygın (özellikle barınaklarda %30-50)Belirtiler:
Coccidiosis (Isospora)
Yavru kedilerde yaygın (%20-30)Belirtiler:
Tenya (Dipylidium, Taenia)
Orta (%10-15)Belirtiler:
Parazit testleri ve tedavisi hakkında daha fazla bilgi için parazit testi sayfamızı ziyaret edin.
Parazit Testi YaptırDiyet Kaynaklı İshal Nedenleri
Beslenme ile ilgili faktörler ishalin en yaygın nedenlerindendir. Çoğu önlenebilir!
Ani Mama Değişimi
En yaygın diyet kaynaklı ishal nedeni. Sindirim sistemi yeni mamaya adaptasyon süreci yaşar.
Önleme:
7-10 günlük kademeli geçiş: %25 yeni → %50 → %75 → %100
Çözüm:
Eski mamaya dön, sonra daha yavaş geçiş yap
Bozuk/Bayat Mama
Özellikle açılmış yaş mama veya nemli ortamda saklanan kuru mama bakteriyel kontaminasyon.
Önleme:
Yaş mama açıldıktan sonra 24 saat içinde tüket (buzdolabında). Kuru mama hava geçirmez kapta.
Çözüm:
Mamayı at, bland diet uygula, probiyotik
Laktoz İntoleransı
Yetişkin kedilerde laktaz enzimi azalır. Süt ürünleri ishal yapar.
Önleme:
Süt, krem, yoğurt verme. Su yeterli.
Çözüm:
Süt ürünlerini kes. Semptomlar 24-48 saatte düzelir.
Aşırı Yemek/Hızlı Yeme
Çok hızlı veya fazla yemek sindirim sistemi aşırı yüklenir.
Önleme:
Küçük sık öğünler, yavaş besleme kabı, puzzle feeder
Çözüm:
Porsiyon kontrolü ve öğün sıklığı düzenle
İnsan Yemeği/Yağlı Gıda
Kediler yüksek yağlı gıdaları iyi tolere edemez. Pankreatit ve ishal riski.
Önleme:
Kesinlikle insan yemeği verme. Sadece kedi maması.
Çözüm:
Yağlı gıda kesildikten 2-3 gün sonra düzelme
Gıda Alerjisi (Tavuk, Balık, Süt)
Kronik ishal + kaşıntı birlikteliği varsa alerji düşün.
Önleme:
Elimination diet ile allergen tespit et
Çözüm:
Hipoalerjenik veya novel protein mama (tavşan, ördek)
Kediniz için doğru beslenme programı oluşturmak için kedi beslenmesi rehberimizi inceleyin.
Veteriner Teşhis Yaklaşımı
İshal nedeni belirlemek için veteriner hekiminiz sistematik bir yaklaşım izler:
Anamnez (Öykü Alma)
- İshal ne zaman başladı? (akut vs kronik)
- Dışkının rengi, kokusu, kıvamı?
- Mama değişikliği oldu mu?
- Diğer belirtiler? (kusma, iştahsızlık, kilo kaybı)
- Dışarı çıkıyor mu? Diğer hayvanlarla temas?
- Parazit ilacı ne zaman verildi?
- İlaç kullanımı var mı?
Fizik Muayene
- Dehidratasyon derecesi (deri turgor, mukoza)
- Vücut kondisyonu ve kilo
- Ateş (>39.5°C enfeksiyon işareti)
- Karın palpasyonu (ağrı, kitle, gaz)
- Rektal muayene (kan, mukus, kitle)
Laboratuvar Testleri
- Dışkı analizi (parazit, kan, mukus, bakteri)
- Dışkı kültürü (Salmonella, E.coli)
- Giardia/Coccidia özel testi
- Tam kan sayımı (CBC) - enfeksiyon, anemi
- Biyokimya paneli - organ fonksiyonları
- Pankreas testleri (fPLI)
- B12 vitamini, folat (malabsorpsiyon)
Görüntüleme
- Abdominal röntgen - obstrüksiyon, yabancı cisim
- Ultrason - bağırsak kalınlığı, tümör, organ hastalığı
- Endoskopi - direkt görüntüleme, biyopsi alma
- Kolonoskopi - kolon hastalıkları
Laboratuvar testleri hakkında detaylı bilgi için veteriner testleri sayfamızı ziyaret edin.
Evde Bakım ve Destek Tedavisi
Hafif ve kısa süreli ishalde evde uygulayabileceğiniz destekleyici bakım adımları. Kötüleşme varsa veterinere başvurun.
İlk 12-24 Saat: Sindirim Dinlendirme
12-24 saat- Yiyeceği 12-24 saat kes (yavru kedilerde 6-12 saat)
- Su her zaman erişilebilir olsun (dehidratasyon önleme)
- Küçük sık su porsiyonları ver (1-2 çorba kaşığı/saat)
- Gözlem yap: İshal azalıyor mu? Kusma var mı?
Bland Diet (Yumuşak Diyet)
3-5 gün- Haşlanmış tavuk göğsü (deriless, yağsız) + haşlanmış pirinç (1:2 oran)
- İlk gün: Normal porsiyonun 1/4'ü, günde 4-6 küçük öğün
- 2-3. gün: Porsiyonu kademeli artır
- 4-5. gün: Yavaşça normal mamaya geç (%25 artışlarla)
Probiyotik Desteği
14-30 gün- Veteriner tavsiyeli probiyotik (Fortiflora, Proviable)
- Günde 1-2 kez, mamaya karıştır
- Bağırsak florasının dengelenmesine yardımcı olur
- İshal düzeldikten sonra 1-2 hafta daha devam et
Hidrasyon Takibi
Sürekli- Bol temiz su (birden fazla kap)
- Tavuk suyu (tuzsuz) katarak su tüketimini artır
- Dehidratasyon testi: Deriyi tutup bırak (hemen düzelmeli)
- Dehidrasyon belirtileri: Batık gözler, kuru diş eti, letarji
Önemli Uyarı
Evde bakım sadece hafif vakalarda ve veteriner önerisi ile yapılmalıdır. 48 saat içinde iyileşme yoksa veya durum kötüleşirse mutlaka veterinere başvurun. Kesinlikle kendi başınıza ilaç vermeyin! İnsan ilaçları (loperamide vb.) kediler için tehlikelidir. Kedinizin genel bakımı için kedi bakım rehberimize göz atın.
Veteriner İlaç Tedavileri
İshal tedavisinde kullanılan ilaç kategorileri ve kullanım alanları. Tüm ilaçlar veteriner reçetesi ile verilmelidir.
Antiparaziter İlaçlar
İlaçlar:
Kullanım:
Parazit enfeksiyonları
⚠️ Dışkı testi ile parazit tespit edildikten sonra uygun ilaç seçilir
Antibiyotikler
İlaçlar:
Kullanım:
Bakteriyel enfeksiyonlar, IBD (immünmodülatör etki)
⚠️ Sadece veteriner reçetesi ile. Her ishale antibiyotik gerekmez!
Antidiyareik/Semptomatik
İlaçlar:
Kullanım:
İshalin hızını azaltma
⚠️ Enfeksiyöz ishalde kullanılmaz - toksin atılımını engeller
Probiyotik/Prebiyotik
İlaçlar:
Kullanım:
Bağırsak florasını düzenleme
⚠️ Güvenli ve etkili. Çoğu ishal vakasında faydalı.
Enzim Replasmanı
İlaçlar:
Kullanım:
Pankreas yetmezliği (EPI)
⚠️ Mamaya karıştırılır, her öğün verilir
İmmünsüpresif
İlaçlar:
Kullanım:
İnflamatuar bağırsak hastalığı (IBD)
⚠️ Kronik kullanım, veteriner gözetiminde doz ayarı
İshalden Korunma Yöntemleri
Basit önlemlerle ishal riskini önemli ölçüde azaltabilirsiniz.
Kademeli Mama Geçişi
7-10 gün süreyle yavaş değiştir (%25 artışlarla). Ani değişiklik en yaygın ishal nedenidir.
Düzenli Parazit Koruması
3-6 ayda bir parazit ilacı. Yavru kedilerde 2-4-6-8 haftalıkken ilaçlama şart.
Temiz Su ve Kap
Su kabını günlük yıka. Durgun su bakteriyel kontaminasyon riski taşır.
Taze Mama
Yaş mama 30 dakika içinde toplanmalı. Kuru mama hava geçirmez kapta sakla.
Stres Azaltma
Rutin oluştur. Taşınma, yeni hayvan gibi stres faktörlerinde ekstra dikkatli ol.
İnsan Yemeği Yok
Yağlı, baharatlı, toksik (soğan, sarımsak, çikolata) yiyeceklerden uzak tut.
Düzenli Veteriner Kontrolü
Yılda 1-2 kez kontrol. Erken tanı ile kronik ishal problemleri önlenebilir.
Temiz Tuvalet
Günlük kürek, haftalık tam değişim. Kirli tuvalet parazit ve bakteri kaynağı.
İshal Problemleri İçin Profesyonel Destek
Beylikdüzü'nde uzman veteriner hekimlerimiz ve modern laboratuvar imkanlarımızla kedinizin ishal probleminin nedenini belirliyor ve en uygun tedaviyi uyguluyoruz. Dışkı analizi, parazit testleri, kan testleri ve görüntüleme hizmetlerimiz.